poniedziałek, 17 lipca 2017

Maurycy Gottlieb, Polak, Żyd, Ahaswer.

Maurycy Gottlieb "Ahaswer" 1876, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie

Maurycy Gottlieb to jedna z tych wielkich polskich postaci, która wyszła z atmosfery żydowskich miasteczek na naszych, nieistniejących już  - Kresach Wschodnich. Z dzisiejszej perspektywy to fascynująca postać. Żyd wychowany w silnym kulcie Judaizmu, zafascynowany jednocześnie polskim patriotyzmem szlacheckim i potęga dawnej Rzeczypospolitej.

To niesamowite, że Żyd, który ani dnia nie przeżył w wolnej Polsce (urodził się i zmarł podczas zaborów) był czystszym polskim patriotą, niż wielu Polaków ówczesnych. i dzisiejszych. Nawet mimo otwartego antysemityzmu Polaków wywodzących się z elity naszego społeczeństwa. Twardziel, ja bym napluł na podłogę i wyszedł trzaskając drzwiami.

Urodzony w "schulzowskim" Drohobyczu, kształcony w Stryju, potem we Lwowie. Jak to było w ówczesnej Galicji - powędrował na dalsze nauki do zaborczej stolicy  - Wiednia. Ale tam zdarzyło mu się olśnienie.

Jak Jan olśnił Maurycego 

Zdarzyło się to w 1873 roku. Wtedy to Gottlieb zobaczył w Wiedniu "Rejtana" Jana Matejki i... zakochał się w polskiej historii i patriotyzmie. Rozpoczął studia w Krakowie, gdzie miało być tak pięknie... Niestety żydowski malarz miał najwyraźniej za mało "polskiego pochodzenia", bo antysemickie ataki zmusiły go w 1874 do wyjazdu z Krakowa.

Maurycy zamieszkał w Monachium gdzie tworzył wspaniałe obrazy o tematyce historycznej, sławiąc dziejowe sukcesy Rzeczpospolitej i polskich bohaterów - Kościuszkę, hołd pruski, zdobycie Moskwy. Zegar kostuchy tykał już jednak nad nim bez żadnej litości. Do śmierci zostało mu 5 lat.

Monachium

Miasto, w którym narodziło się wiele nurtów w polskiej sztuce, także dla  Gottlieba było inspiracją. Bywał często w cudownym muzeum - Starej Pinakotece, gdzie absolutnie popadł w miłość do sztuki Rembrandta. Trudno tego nie zauważyć, patrząc chociażby na słynnego "Ahaswera" - mistycznego autoportretu Gottlieba.

Tam ostatecznie porzucił nadzieje o asymilację w Polsce. Straciliśmy jako naród wielkiego artystę, który żywił jednak sentyment do Polski i polskości do ostatnich dni.

W Bawarii zaczął malować obrazy o wątkach żydowskich. Najsłynniejszym obrazem tego czasu jest "Shylock i Jessyka" oparty o szekspirowskiego "Kupca weneckiego", który przyniósł mu sławę i powszechne uznanie. Mógł zrobić więcej, ale...

Nie zdążył

Wielu dzisiejszych historyków sztuki widzi w jego pracach zapowiedź symbolizmu, który eksplodował ledwie 7 lat po jego śmierci w Paryżu... Zmarł mają ledwie 23 lata w Krakowie.

Sztuka Gottlieba jest dla mnie tak właściwie melancholijnym poematem malarskim. Ciepłe tonacje, przenikające się kolory, atmosfera tajemniczości, to wszystko cechowało obrazy Maurycego. Szczególnie emocjonalnie naznaczone są jego piękne portrety kobiet i sceny historyczne z ich udziałem, w których delikatnie, ale z mistrzostwem podkreślał kobiecość modelek.

Dziś, 21 lutego świętujemy urodziny Maurycego Gottlieba (ur. 1856 w Drohobyczu, zm. 17 lipca 1879 w Krakowie)

Maurycy Gottlieb, Autoportret

Maurycy Gottlieb "Portret starego mężczyzny"

Maurycy Gottlieb "Jezus głosi kazanie w Kafarnaum"

Maurycy Gottlieb "Rachela wita swego ojca"
Maurycy Gottlieb "Shylock i Jessica" (kopia zaginionego obrazu)



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz